Sam Altman, CEO OpenAI, nhận định rằng trí tuệ nhân tạo hiện đang bị dùng như một “vật tế” – lý do dễ dàng để các công ty cắt giảm nhân sự và tiết kiệm chi phí.

“Từ trung tâm dữ liệu bị chỉ trích vì chi phí điện tăng, đến hầu hết các công ty sa thải nhân viên, mọi lý do đều được quy cho AI, dù thực tế nguyên nhân đôi khi hoàn toàn khác,” Altman phát biểu tại Hội nghị Hạ tầng BlackRock 2026 ở Washington DC.

Ông nhắc đến hiện tượng “AI washing” – việc doanh nghiệp lợi dụng AI như một cái cớ để thực hiện sa thải vốn đã được lên kế hoạch từ trước vì lý do kinh tế khác.

Một số nghiên cứu gần đây củng cố quan điểm này. Báo cáo của Yale Budget Lab dựa trên dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ cho thấy kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối 2022 đến cuối 2025, tỷ lệ chuyển đổi nghề nghiệp hay thời gian thất nghiệp trung bình không có thay đổi đáng kể.

Khảo sát từ Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ cũng cho thấy 80% lãnh đạo doanh nghiệp nhận định AI chưa thực sự tác động đến năng suất hay số lượng nhân sự, trái ngược với dự đoán AI sẽ thay thế công việc văn phòng trong 18 tháng tới.

Tuy vậy, Altman thừa nhận AI đang thay đổi cơ cấu việc làm truyền thống. Ông so sánh quá trình này với lịch sử loài người: từ việc quản lý sự khan hiếm, nay xã hội phải học cách điều hành “sự dư thừa”. “Đây là một thay đổi lớn đối với chủ nghĩa tư bản. Trong nhiều công việc, con người khó thể cạnh tranh hiệu quả với một GPU,” ông nhấn mạnh.

Altman cũng mô tả AI đã nhanh chóng tiến hóa, từ hỗ trợ lập trình đơn giản đến thực hiện nhiệm vụ phức tạp trong nhiều lĩnh vực lao động trí óc. Ông cảnh báo tốc độ phát triển này dễ gây gián đoạn và dự đoán trong tương lai gần, AI Agent sẽ thực hiện những nhiệm vụ kéo dài ngày, tuần, đóng vai trò như nhân viên cấp cao.

Sự thay đổi hành vi doanh nghiệp đã rõ rệt: các startup mới ưu tiên năng lực tính toán thay vì tuyển dụng nhiều nhân sự. Tại Ấn Độ, Altman ghi nhận sự xuất hiện của các “startup không người”, vận hành hoàn toàn nhờ lệnh AI để viết phần mềm, xử lý pháp lý và chăm sóc khách hàng.

Ông dự báo rằng đến cuối 2028, khả năng nhận thức của các trung tâm dữ liệu có thể vượt trội con người, khiến lãnh đạo cấp cao “không thể thực hiện nhiệm vụ nếu không có AI giám sát và hỗ trợ chặt chẽ”. Cảnh báo này echo nhận định từ Anthropic về AI Cluster có sức mạnh trí tuệ tương đương hàng triệu người đoạt giải Nobel.

Để thúc đẩy cuộc cách mạng AI, OpenAI đang xây dựng cơ sở hạ tầng khổng lồ với các trung tâm dữ liệu gigawatt, nhằm biến AI thành tiện ích cơ bản “rẻ đến mức có thể đo lường được”. Altman hình dung một tương lai nơi trí tuệ nhân tạo được sử dụng rộng rãi như điện hay nước, thậm chí định hình lại các quy tắc kinh tế toàn cầu.

Ông cũng cảnh báo rằng kỷ nguyên này sẽ không dễ dàng: GDP truyền thống có thể giảm trong một “thế giới giảm phát vĩnh viễn”, buộc xã hội phải tìm cách đo lường chất lượng cuộc sống khác. Quan điểm này trùng với cảnh báo “Ngày tận thế AI” của Citrini Research về vòng xoáy giảm phát và GDP ma, có thể gây rối loạn kinh tế trong 18 tháng tới.

Altman khẳng định ông vẫn lạc quan về dài hạn, tin rằng con người sẽ tạo ra vai trò mới, nhưng cảnh báo những năm tới sẽ chứng kiến “cuộc điều chỉnh khắc nghiệt” với tranh luận căng thẳng về cách tái cấu trúc xã hội.

Theo dự đoán của ông với WELT, AI có thể vượt trí thông minh con người vào năm 2030. “Nếu tốc độ tiến bộ chậm lại, tôi sẽ rất ngạc nhiên. Cuối 2026, các mô hình AI sẽ đủ mạnh để gây ngỡ ngàng nếu xuất hiện ngay hôm nay,” Altman nói.

Nghiên cứu của Đại học Stanford công bố tháng 8/2025 cho thấy từ cuối 2022, các tin tuyển dụng cấp thấp giảm 13% do AI. Những ngành bị ảnh hưởng nhiều nhất là công việc lặp đi lặp lại, dễ tự động hóa, bao gồm thư ký, trợ lý hành chính, lập trình viên cấp thấp và chăm sóc khách hàng – vốn là “cầu nối” cho người trẻ tích lũy kinh nghiệm, nay dần thu hẹp, gây lo ngại về thiếu đội ngũ kế cận có kinh nghiệm.

Nguồn: TinTucNews