Trong hai ngày 29-30/3, các trận giông lốc và sét bất ngờ đã cướp đi sinh mạng 6 người, làm hơn 6.500 ngôi nhà bị tốc mái, cùng hàng trăm hecta hoa màu, công trình, trường học và nhà văn hóa bị thiệt hại. Những con số này cho thấy mùa chuyển giao thời tiết đang tiềm ẩn rủi ro lớn và đòi hỏi người dân phải cảnh giác cao độ.
Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, các nạn nhân tử vong bao gồm người bị sét đánh tại Tuyên Quang và Sơn La, cũng như những trường hợp lật thuyền trên sông, hồ và biển khi giông lốc xảy ra. Bên cạnh đó, vụ việc đã khiến 9 người khác bị thương. Sự kiện thiên tai còn khiến 13 ngôi nhà sập hoàn toàn, hàng trăm công trình hư hỏng nặng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân.
TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu, giải thích rằng các đợt giông mạnh xuất hiện do sự tương tác giữa không khí lạnh cuối mùa và nền nhiệt tăng nhanh trước hè. Khi không khí lạnh gặp bề mặt đất nóng, cùng độ ẩm cao, các đám mây giông phát triển rất nhanh, gây gió giật mạnh, sét và mưa đá. Những cơn giông này thường xuất hiện vào chiều tối hoặc đêm, phạm vi nhỏ nhưng cường độ lớn, dễ khiến người dân bất ngờ.
Hệ thống dự báo hiện nay có thể cảnh báo giông, lốc, sét từ 30 phút đến 3 giờ trước khi xảy ra, với độ chính xác từ 70-90%. Tuy nhiên, các hiện tượng thời tiết chuyển mùa vẫn khó dự đoán chi tiết từng điểm. Ngay cả các mô hình hiện đại, dự báo mưa lớn ngắn hạn chỉ đạt khoảng 15-20% chính xác với ngưỡng trên 50 mm trong 24 giờ, khiến nhiều trận giông mạnh vẫn gây thiệt hại dù đã có cảnh báo.
Các tai nạn vừa qua cho thấy nguy cơ khi ở gần sông, hồ, biển trong lúc giông lốc. Một vụ điển hình xảy ra tại Tuyên Quang: tối 29/3, một gia đình ra hồ thủy điện Chiêm Hóa thả lưới. Giông lốc bất ngờ nổi lên, lật thuyền, khiến hai vợ chồng tử vong, con trai may mắn bơi được vào bờ. TS Kiên khuyến cáo người dân tuyệt đối không ra ngoài trời hoặc gần mặt nước khi có dấu hiệu giông, dù trời chưa mưa.
Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai khuyến nghị người dân chủ động phòng tránh ngay từ sớm. Nhà cửa, mái tôn, biển quảng cáo và các công trình tạm cần được gia cố; cây xanh xung quanh nên được cắt tỉa; hệ thống điện kiểm tra an toàn. Khi giông xảy ra, nên ở trong nhà kiên cố, đóng kín cửa, tránh xa cửa sổ, cây lớn, cột điện và không gian trống trải; ngắt điện các thiết bị không cần thiết để tránh tai nạn do sét.
Trong trường hợp mưa đá, tìm nơi trú ẩn chắc chắn, bảo vệ bản thân trước, tránh đứng dưới mái tôn yếu hoặc công trình tạm. Khi ở ngoài trời, chọn vị trí thấp, tránh kim loại và các khu vực nguy hiểm. Sau thiên tai, cần kiểm tra hệ thống điện, cảnh giác dây điện đứt, cây ngã và khu vực có nguy cơ sạt lở hoặc ngập nước.
TS Kiên nhấn mạnh rằng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan không chỉ mạnh hơn mà còn khó dự đoán hơn. Chủ động phòng tránh từ sớm là cách hiệu quả nhất để giảm thiểu thiệt hại khi mùa chuyển giao thời tiết ngày càng khó lường.
Nguồn: TinTucNews
