Xung đột tại Trung Đông đang khiến chi phí vận tải và logistics tăng nhanh, đặc biệt ở các tuyến hàng hải quốc tế và vận tải đường bộ trong nước. Giá cước vận tải biển từ TP HCM đi một số thị trường như UAE, Mỹ và châu Âu đã tăng gấp 2–3 lần, trong khi chi phí vận chuyển bằng đường bộ tại nhiều địa phương tăng từ 40% đến 50%.

Ngày 13/3, Bộ Xây dựng đã gửi báo cáo lên Chính phủ về tác động của biến động giá nhiên liệu đối với hoạt động vận tải và lĩnh vực đầu tư xây dựng. Theo đánh giá của Bộ, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30–40% chi phí vận hành của vận tải hàng hải và đường thủy nội địa. Khi giá nhiên liệu tăng 20%, giá cước vận tải biển có thể tăng khoảng 15%, còn vận tải đường thủy nội địa có thể tăng khoảng 18%.

Đối với vận tải biển quốc tế, nhiều tuyến tàu phải thay đổi lộ trình để tránh các khu vực có xung đột tại Trung Đông, khiến hành trình kéo dài thêm từ 14 đến 20 ngày. Ngoài ra, các hãng vận tải còn phải trả thêm phụ phí rủi ro chiến tranh, dao động từ 2.000 đến 4.000 USD cho mỗi container. Điều này khiến giá dịch vụ vận tải biển trên một số tuyến quốc tế tăng mạnh.

Trong lĩnh vực vận tải đường bộ, nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí vận hành của xe vận tải. Việc giá xăng dầu tăng đã buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh tăng giá cước, kéo theo chi phí logistics và giá thành hàng hóa cũng tăng theo.

Báo cáo từ các địa phương cho thấy giá cước vận tải tại một số nơi tăng trên 30%. Ninh Bình ghi nhận mức tăng cao nhất khoảng 50%, trong khi Quảng Ninh, Vĩnh Long, Tuyên Quang và Lào Cai tăng tới 33%. TP Huế ghi nhận mức tăng khoảng 31% và Cà Mau khoảng 30%. Các tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên và Lào Cai có mức tăng cao do địa hình phức tạp, quãng đường vận chuyển dài và mức tiêu hao nhiên liệu lớn.

Tại các trung tâm cảng biển lớn như Hải Phòng và Quảng Ninh, giá vận chuyển hàng hóa và container cũng tăng từ 10% đến 24%, gây thêm áp lực cho chuỗi cung ứng logistics.

Ngành hàng không cũng chịu tác động đáng kể khi chi phí nhiên liệu bay chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành của các hãng. Bên cạnh đó, việc một số khu vực không phận bị hạn chế hoặc đóng cửa khiến máy bay phải bay theo các hành lang thay thế, phát sinh thêm chi phí bay và phụ phí bảo hiểm rủi ro.

Hiện giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 tại Singapore đang ở mức khoảng 160 USD/thùng và có khả năng tăng lên gần 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng địa chính trị gia tăng và nguồn cung bị hạn chế. Theo các hãng hàng không, chi phí khai thác của Vietnam Airlines tăng khoảng 50–60%, Sun Phu Quoc Airways tăng khoảng 30%, còn VietJet Air phát sinh thêm khoảng 2.000 tỷ đồng chi phí mỗi tháng.

Lĩnh vực vận tải đường sắt cũng đã phải điều chỉnh giá vé hành khách và cước vận chuyển hàng hóa do chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% tổng giá thành vận tải.

Trước những tác động này, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ triển khai các biện pháp ứng phó với biến động từ xung đột Trung Đông. Trong đó, cần đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu để đảm bảo nguồn xăng dầu trong nước, đồng thời thiết lập cơ chế hợp tác với các quốc gia như Thái Lan và Trung Quốc nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn nhiên liệu Jet A-1.

Bộ cũng đề xuất Bộ Công Thương chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu mở rộng nguồn nhập nguyên liệu và yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các ngành vận tải và xây dựng khi nguồn cung có nguy cơ thiếu hụt.

Đối với Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng kiến nghị nghiên cứu giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu trong giai đoạn phù hợp. Ngoài ra, cần xem xét giảm 50% phí cất hạ cánh và điều hành bay trong lĩnh vực hàng không, miễn hoặc giảm phí ra vào cảng, bến thủy nội địa, đồng thời đưa nhiên liệu vận tải vào nhóm hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức thấp hơn.

Bộ Xây dựng cho biết tiến tới sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải, đồng thời kiểm tra việc kê khai, điều chỉnh giá cước của các doanh nghiệp để đảm bảo minh bạch và phù hợp với biến động thị trường.

Đối với hoạt động vận tải quốc tế, Bộ cũng đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp làm việc với các quốc gia và cơ quan quản lý hàng không nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn nhiên liệu, duy trì các slot bay quốc tế. Khi cần thiết, Bộ Ngoại giao có thể hỗ trợ gửi công hàm tới một số quốc gia Trung Đông nhằm hỗ trợ tàu và thuyền viên Việt Nam trong trường hợp phát sinh nhu cầu hậu cần.

Nguồn: TinTucNews