Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y tế khẩn cấp, xảy ra đột ngột và có thể để lại hậu quả nặng nề về thần kinh, vận động và ngôn ngữ. Dù không thể dự đoán chính xác, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng khoảng thời gian từ lúc vừa thức dậy đến khi rời khỏi giường – đặc biệt trong khung giờ 6–9h sáng – là lúc cơ thể dễ bị đột quỵ nhất.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội và là thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nghiên cứu trên thế giới chỉ ra rằng khoảng 25–30% các ca đột quỵ xảy ra trong giờ đầu sau khi thức giấc, do cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động, huyết áp và nhịp tim thay đổi đột ngột, cùng với những biến đổi đồng bộ ở hệ thần kinh, nội tiết và cơ chế đông máu.
1. Tại sao sáng sớm dễ đột quỵ?
Buổi sáng, cơ thể trải qua nhiều biến đổi sinh lý:
- Huyết áp tăng vọt: Trong giấc ngủ, huyết áp giảm khoảng 10–20%, sau đó tăng trở lại khi thức dậy. Ở người cao tuổi, người có tăng huyết áp lâu năm, đái tháo đường hoặc xơ vữa động mạch, mức tăng này có thể quá mạnh, gây áp lực lớn lên mạch máu não, dẫn đến vỡ mạch hoặc hình thành cục máu đông.
- Nhịp tim và mạch máu thay đổi: Khi đứng dậy quá nhanh, mạch máu co thắt đột ngột, huyết áp tăng, tạo nguy cơ tổn thương mạch máu não. Nếu bước ra môi trường lạnh ngay sau khi thức dậy, sự co mạch mạnh hơn nữa có thể dẫn đến vỡ mạch.
- Hoạt động gắng sức lúc vừa thức: Nhiều người có thói quen tập thể dục cường độ cao ngay sáng sớm. Khi cơ thể chưa kịp thích nghi, tim và mạch máu chịu áp lực lớn. Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể có thể thiếu nước nhẹ, làm máu đặc hơn, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, từ đó dẫn đến đột quỵ.
2. Thói quen buổi sáng dễ làm tăng nguy cơ
Ngoài các yếu tố sinh lý, thói quen sinh hoạt không đúng cũng góp phần làm tăng nguy cơ:
- Bật dậy ngay khỏi giường khi vừa mới tỉnh giấc, khiến huyết áp tăng đột ngột.
- Tắm nước lạnh hoặc bước ra ngoài trời lạnh mà chưa khởi động.
- Uống cà phê hoặc dùng chất kích thích ngay sau khi thức dậy cũng có thể gây co mạch mạnh, tăng nhịp tim.
3. Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Bác sĩ Hoàng khuyến cáo một số cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe não bộ:
- Uống nước ấm ngay khi thức dậy để bù nước và cải thiện tuần hoàn.
- Thư giãn và vận động nhẹ tại giường: hít thở sâu, co duỗi tay chân khoảng 1 phút, sau đó ngồi trên mép giường vài phút trước khi đứng lên.
- Tránh tắm nước lạnh buổi sáng, đặc biệt khi trời lạnh. Nếu cần ra ngoài, hãy khởi động kỹ trong nhà trước.
- Kiểm soát tốt các chỉ số sức khỏe: huyết áp, đường huyết, mỡ máu, giảm muối và duy trì lối sống lành mạnh.
4. Nhận biết dấu hiệu đột quỵ sớm
Dấu hiệu sớm giúp can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ di chứng:
- FAST:
- Face (Mặt): Mặt méo, lệch một bên.
- Arm (Tay): Yếu hoặc tê một bên tay/chân.
- Speech (Lời nói): Nói khó, ngọng, lời nói không rõ.
- Time (Thời gian): Gọi cấp cứu ngay và luôn.
- Các triệu chứng khác: đau đầu dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên, tê yếu nửa người.
Khi có các dấu hiệu này, cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế ngay. Bác sĩ nhấn mạnh: “Thời gian là não” – can thiệp càng sớm, khả năng phục hồi càng cao.
5. Lời khuyên bổ sung
Ngoài các biện pháp trên, duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế muối, đường, chất béo xấu, kết hợp vận động hợp lý, ngủ đủ giấc và kiểm tra sức khỏe định kỳ là cách phòng ngừa đột quỵ lâu dài, đặc biệt ở người có nguy cơ cao.
Nguồn: TinTucNews
