Theo đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân, việc nghiên cứu và xây dựng Luật đô thị đặc biệt cho TP HCM sẽ mở ra cơ hội hình thành một khung thể chế phù hợp với quy mô và vai trò của siêu đô thị lớn nhất cả nước.

Mới đây, Bộ Chính trị đã đồng ý về chủ trương để TP HCM nghiên cứu và xây dựng Luật đô thị đặc biệt, dự kiến trình Quốc hội xem xét vào cuối năm 2026. Trước đó, tại nghị trường, đại biểu Phạm Trọng Nhân nhiều lần nhấn mạnh cần có một đạo luật mang tính quốc gia cho TP HCM, thay vì tiếp tục vận hành bằng các cơ chế thí điểm, tạm thời và có thời hạn.

Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP HCM, đồng thời là đại biểu Quốc hội khóa 13, 14, 15 và thành viên Ủy ban Tài chính – Ngân sách, ông Phạm Trọng Nhân, trong trả lời phỏng vấn TinTucNews, khẳng định rằng việc ban hành Luật đô thị đặc biệt không đơn thuần là xin thêm cơ chế cho một địa phương mà là bước đi cần thiết để thiết lập mô hình thể chế phù hợp với siêu đô thị hơn 14 triệu dân, đảm bảo quản trị đồng bộ, bền vững.

Ông nhận định đây là tín hiệu quan trọng, khi đề xuất được Bộ Chính trị đồng ý chủ trương, cho thấy nhu cầu về khung thể chế tương xứng với tầm vóc của một đô thị đặc biệt đã trở thành yêu cầu khách quan, không còn là mong muốn riêng của TP HCM. Trong nhiều năm qua, TP HCM phát triển vượt bậc về kinh tế, dân số và không gian đô thị, nhưng khung pháp lý hiện hành vẫn chủ yếu dựa trên mô hình quản trị đô thị truyền thống, khó đáp ứng yêu cầu của một siêu đô thị đa trung tâm.

Nghị quyết 202/2025 của Quốc hội khóa 15 đã xác lập quy mô mới của TP HCM sau sắp xếp hành chính, với diện tích trên 6.700 km² và dân số hơn 14 triệu người. Với quy mô này, TP HCM không còn là một đô thị đơn lẻ mà trở thành một trung tâm kinh tế, đô thị, công nghiệp và logistics có tính liên kết vùng mạnh, đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng của cả nước. Do đó, mô hình thể chế đồng phục trước đây ngày càng khó đáp ứng nhu cầu quản trị và phát triển.

Ông Phạm Trọng Nhân cho rằng điều quan trọng không chỉ là được đồng ý về chủ trương, mà còn là xây dựng một đạo luật thực sự phù hợp với thực tế. Luật phải đủ tầm để quản lý một không gian đô thị – công nghiệp – logistics – dịch vụ đã mở rộng sau sắp xếp hành chính, với quy mô dân số và diện tích vượt khuôn mẫu đô thị đơn tâm trước đây.

TP HCM cũng đã công bố lộ trình khẩn trương: tháng 3/2026 xây dựng đề cương, tháng 4 hoàn thiện dự thảo, tháng 5-6 lấy ý kiến rộng rãi để trình Quốc hội khóa 16 xem xét tại kỳ họp thứ hai cuối năm 2026. Đại biểu Phạm Trọng Nhân ủng hộ tinh thần làm nhanh, nhưng nhấn mạnh phải bảo đảm chất lượng, quá trình tham vấn rộng rãi, minh bạch.

Theo ông, một đạo luật cho siêu đô thị TP HCM không chỉ tháo gỡ những vướng mắc hiện tại mà còn tạo ra khung thể chế ổn định, đủ linh hoạt để thành phố phát triển bền vững nhiều thập kỷ tới.

Về lý do cần một đạo luật riêng, ông nhấn mạnh tính tổng thể và ổn định của thể chế. TP HCM đã được trao nhiều cơ chế đặc thù qua các nghị quyết của Quốc hội như Nghị quyết 54/2017, 98/2023 và 260/2025. Tuy nhiên, cơ chế thí điểm luôn có giới hạn về thời gian, phạm vi áp dụng và tính liên thông giữa các lĩnh vực. Khi hết thời hạn thí điểm, thành phố phải đề xuất cơ chế mới hoặc bổ sung rời rạc, dẫn đến thiếu ổn định.

Một đạo luật riêng nếu thiết kế tốt sẽ kết nối các trục hành chính, tài chính, quy hoạch thành một kiến trúc thể chế thống nhất, điều mà các nghị quyết thí điểm riêng lẻ khó thực hiện. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 cũng xác định cơ chế thí điểm phải tiến tới luật hóa hoặc khung pháp lý ổn định, nhấn mạnh con đường tự nhiên là từ thử nghiệm tới chuẩn hóa thể chế.

Ông Phạm Trọng Nhân nhấn mạnh, việc xây dựng Luật đô thị đặc biệt không phải xin đặc quyền hay thêm ngân sách mà nhằm tạo hành lang pháp lý dài hạn, ổn định, cho phép TP HCM tự chủ về huy động nguồn lực, tổ chức thực thi và chịu mọi trách nhiệm giải trình trước người dân và Quốc hội.

Đại biểu cũng chia sẻ về quy trình hình thành chính sách từ nghị trường: một ý tưởng cần trải qua ba bước quan trọng – chuẩn hóa vấn đề, chuẩn hóa giải pháp và chuẩn hóa hồ sơ lập pháp – trước khi trở thành chính sách. Thực tế cho thấy, đại biểu thành công là người mang đời sống thực của người dân vào nghị trường, theo đuổi vấn đề đến cùng và duy trì liên hệ chặt chẽ với cử tri.

Ông kết luận, niềm tin của cử tri chỉ bền vững khi đại biểu gắn bó thực sự với đời sống người dân, phản hồi minh bạch và theo đuổi các kiến nghị đến khi có kết quả. Đây là cơ sở để thuyết phục hệ thống đi cùng từ các kiến nghị nhỏ đến những thay đổi lớn trong chính sách, như việc hình thành Luật đô thị đặc biệt cho TP HCM.

Nguồn: TinTucNews