Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, một trong những nguyên tắc cốt lõi để đạt tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững là thay đổi cách nhìn về vấn đề: biến thách thức, khó khăn và áp lực thành cơ hội kinh doanh và thị trường mới.

Thay vì coi những vấn đề như ô nhiễm, già hóa dân số, ùn tắc giao thông… là gánh nặng, các quốc gia và doanh nghiệp có thể khai thác chúng để tạo ra ngành công nghiệp mới, sản phẩm mới, dịch vụ mới và giá trị kinh tế.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia đang phát triển có nền công nghiệp hiện đại bấc nhất cùng thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, trở thành quốc gia phát triển với mức thu nhập cao.

Trong bối cảnh này, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: tăng trưởng nhanh và bền vững không phải đến từ nguồn lực tự nhiên hay lao động giá rẻ, mà đến từ khả năng thiết kế hệ sinh thái liên tục sinh ra các động lực mới cho tăng trưởng, trong đó khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng vai trò trung tâm.

Theo ông, công thức để thúc đẩy tăng trưởng nhanh gồm một số nguyên tắc cơ bản:

1. Sinh ra các ngành mới thay vì chỉ tối ưu hóa các ngành hiện tại. Thế giới đang thay đổi với tốc độ chóng mặt, việc đổ nguồn lực vào một số ngành mũi nhọn truyền thống không đủ. Thay vào đó, quốc gia phải có năng lực tạo ra ngành mới – những lĩnh vực ít cạnh tranh, giá trị cao, còn gọi là “biển xanh” – và thiết kế cơ chế để thử nghiệm các ngành này nhanh chóng mà không bị ràng buộc bởi thủ tục hành chính quá nhiều. Các khu đặc biệt (special zones, sandbox) là môi trường lý tưởng để doanh nghiệp thử nghiệm, sáng tạo và thương mại hóa ý tưởng.
2. Đầu tư vào các lĩnh vực có hệ số nhân và lan tỏa cao. Không phải tất cả khoản đầu tư đều đóng góp như nhau vào tăng trưởng. Đầu tư vào hạ tầng số ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế, dữ liệu có thể tạo ra hàng trăm ứng dụng, khoa học công nghệ có thể tạo ra nhiều lần giá trị. Ví dụ: tăng tốc độ triển khai mạng di động, nâng cấp cơ sở dữ liệu quốc gia, hay hỗ trợ nghiên cứu phát triển AI có thể đóng góp trực tiếp 1-1,5% tăng trưởng GDP mỗi năm. Điều quan trọng là tạo ra hệ số nhân và hiệu ứng lan tỏa lớn, để mỗi đồng đầu tư tạo ra nhiều đồng giá trị trên toàn nền kinh tế.
3. Nhà nước đóng vai trò kiến trúc sư hệ sinh thái tăng trưởng. Thay vì chỉ ban hành luật, cấp phép hay kiểm tra, Nhà nước cần thiết kế sân chơi, tạo thị trường và đầu ra cho doanh nghiệp, đồng thời xây dựng các nền tảng số quốc gia (cloud quốc gia, dữ liệu quốc gia, nền tảng AI quốc gia) để hàng triệu doanh nghiệp, tổ chức vừa và nhỏ, và cá nhân có thể sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển sản phẩm mới dựa trên hạ tầng sẵn có. Nhà nước trở thành người “mở đường”, giúp doanh nghiệp tạo giá trị thay vì làm thay doanh nghiệp.
4. Tạo động lực từ thể chế linh hoạt và khả năng thử nghiệm nhanh. Thể chế không trực tiếp sinh ra tăng trưởng mà tạo điều kiện để các lực lượng sáng tạo phát triển. Chính sách “thử nhanh – sai nhanh – sửa nhanh” giúp quốc gia đi trước trong cạnh tranh tốc độ, là yếu tố sống còn trong kỷ nguyên đổi mới. Quốc gia nào thử nghiệm nhanh hơn, sẽ tạo ra tăng trưởng nhanh hơn và bền vững hơn.
5. Biến thách thức xã hội thành thị trường. Những vấn đề tưởng chừng là áp lực có thể trở thành cơ hội kinh doanh lớn. Ví dụ:
   • Ô nhiễm môi trường → thị trường công nghệ xanh, năng lượng sạch.
   • Già hóa dân số → thị trường công nghệ chăm sóc sức khỏe, y tế thông minh.
   • Ùn tắc giao thông → thị trường giải pháp giao thông thông minh, logistics tự động.
     Những lĩnh vực này vừa giải quyết vấn đề xã hội vừa tạo ra giá trị kinh tế, tức là thương mại hóa vấn đề, một nguồn tăng trưởng cao cho quốc gia.
6. Nhà nước trở thành khách hàng công nghệ lớn nhất. Hằng năm, ngân sách nhà nước chi tiêu hàng trăm tỷ USD – đây là cơ hội để tạo ra thị trường công nghệ nội địa. Nếu chi tiêu công được điều hướng sang mua các sản phẩm, dịch vụ công nghệ trong nước, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội lớn để phát triển nhanh, tạo việc làm, và đưa sản phẩm ra thị trường toàn cầu.
7. Hiệu ứng tâm lý và văn hóa đổi mới. Tăng trưởng không chỉ là kinh tế mà còn là niềm tin và văn hóa xã hội. Khi khởi nghiệp, thử nghiệm và làm giàu bằng tri thức được coi là chính đáng, đáng tự hào, hàng triệu người sẽ tham gia, thúc đẩy năng lực sáng tạo và khả năng đổi mới của cả xã hội. Niềm tin này chính là “hạ tầng mềm” của tăng trưởng, tạo ra động lực tinh thần mạnh mẽ để xã hội phát triển đồng bộ với kinh tế.

Tóm lại, tăng trưởng nhanh, bền vững và hai con số sẽ không đến chỉ bằng vốn hay lao động, mà đến từ khả năng thương mại hóa các vấn đề, thiết kế hệ sinh thái sáng tạo và đầu tư có hệ số nhân cao, kết hợp với thể chế linh hoạt và sự tham gia tích cực của xã hội.

Đây chính là chiến lược mà Việt Nam có thể áp dụng để phát triển mạnh trong giai đoạn tới, tạo ra động lực tăng trưởng mới và nền kinh tế năng động, sáng tạo.

Nguồn: TinTucNews