Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, triết học trong thời đại AI, dữ liệu và chuyển đổi số không chỉ là một ngành nghiên cứu lý thuyết, mà là nền tảng tư tưởng để định hướng phát triển quốc gia. Trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi toàn bộ cách vận hành xã hội, nền kinh tế và quản trị, Viện Triết học cần trở thành trung tâm kiến tạo triết lý phát triển Việt Nam, giúp đất nước vừa hội nhập quốc tế, vừa giữ được bản sắc dân tộc, nhân văn và công bằng xã hội.
Thông điệp này được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh trong buổi làm việc với Viện Triết học – trực thuộc tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vào chiều ngày 6/1/2026, khẳng định vai trò lịch sử và tầm quan trọng chiến lược của triết học trong kỷ nguyên số.
Triết học: từ quan sát thế giới đến kiến tạo tương lai quốc gia
Trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số, xã hội đang đối diện với những biến đổi chưa từng có. Trí tuệ nhân tạo tham gia trực tiếp vào đời sống con người, chuyển đổi số tái định hình cách quản trị, kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng, dữ liệu trở thành một nguồn lực chiến lược mới. Các giá trị nhân văn, công bằng xã hội, đạo đức và phẩm giá con người đang phải được đặt lại câu hỏi cơ bản.
Triết học không chỉ giải thích thực tại, mà còn cung cấp kim chỉ nam để định hướng tương lai. Nếu khoa học công nghệ trả lời câu hỏi “Chúng ta có thể làm gì?”, thì triết học giúp trả lời câu hỏi “Chúng ta nên làm gì? Điều gì là đúng đắn và nhân văn?”. Nó định hình các giá trị cốt lõi, đặt ra chuẩn mực cho cách xã hội vận hành và phát triển bền vững.
Viện Triết học được kỳ vọng trở thành nơi kiến tạo tư tưởng dài hạn, nuôi dưỡng nền tảng triết lý phát triển Việt Nam trong thế kỷ 21, đồng thời hỗ trợ nhà nước trong hoạch định chính sách dựa trên những giá trị bền vững và định hướng phát triển nhân văn.
Vai trò chiến lược của triết học trong chính sách và phát triển quốc gia
Triết học có thể trở thành trung tâm tư duy chiến lược quốc gia, cung cấp luận cứ để hoạch định các chính sách dài hạn, từ 10-20 năm, đặc biệt trong các vấn đề liên ngành, phức tạp như quản trị dữ liệu, AI, kinh tế số và xã hội số. Viện Triết học có thể phát triển các nhóm nghiên cứu tư tưởng chiến lược, định hình tư tưởng phát triển, tham vấn cho những quyết sách quan trọng của Đảng và Nhà nước.
Trong kỷ nguyên số, triết học cũng giúp trả lời những câu hỏi then chốt: AI thay đổi bản chất lao động và con người như thế nào? Đạo đức AI của Việt Nam cần dựa trên các giá trị nào? Công bằng xã hội trong thời đại dữ liệu được hiểu ra sao? Triết học về xã hội số, quyền lực và quản trị sẽ giúp định hình một xã hội hiện đại nhưng vẫn tôn trọng nhân phẩm con người.
Xây dựng hệ giá trị giả đất chữ S Việt Nam trong thế kỷ 21
Việt Nam phát triển bằng gì riêng của mình? Điều gì làm nên bản sắc dân tộc trong thời đại số? Viện Triết học có thể nghiên cứu và kiến tạo hệ giá trị phát triển Việt Nam vừa hiện đại, vừa nhân văn, vừa bảo tồn căn tính dân tộc.
Sự chuyển dịch sang xã hội số, kết hợp thế giới thực và thế giới số, đặt ra những thách thức mới trong các mối quan hệ xã hội, kinh tế và quyền lực. Triết học giúp nhận diện, phân tích và định hướng những thay đổi này, tạo ra một nền tảng tư duy vững chắc để quốc gia vận hành thông minh, hiệu quả và bền vững.
Triết học là trung tâm tư tưởng, dẫn đường cho quốc gia
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, trong thế kỷ của trí tuệ, những người làm triết học không còn đứng ngoài sân khấu, mà đứng ngay trung tâm của lịch sử. Triết học không chỉ nghiên cứu quá khứ, mà còn kiến tạo tương lai; không chỉ đặt câu hỏi, mà còn giúp cho xã hội tìm ra câu trả lời; không chỉ dừng lại ở phân tích, mà còn định hình tương lai.
Viện Triết học cần trở thành trung tâm đối thoại tư tưởng quốc gia, tiên phong trong nghiên cứu cơ sở đạo đức AI, triết học dữ liệu, triết học về nhà nước số, xã hội số, đồng thời góp phần định hình giá trị và bản sắc Việt Nam trong kỷ nguyên số. Triết học sẽ là nền tảng tư tưởng để Việt Nam phát triển bền vững, sáng tạo, nhân văn và hội nhập toàn cầu.
