Tập trung ôn luyện IELTS từ lớp 10 để tạo lợi thế, Nguyễn Thúy Hằng, học sinh lớp 12 ở Phú Thọ, cảm thấy “bị bất ngờ” khi quy định tuyển sinh thay đổi vào những tháng cuối cùng trước kỳ xét tuyển. Hằng dự định đặt nguyện vọng vào một số trường khối Kinh tế theo tổ hợp D01 (Toán, Văn, Anh). Trước đó, em tìm hiểu từ sớm và nhận thấy nhiều trường quy đổi IELTS 7.0 thành điểm 9,5-10, thậm chí cộng thêm điểm khuyến khích, nên quyết định đầu tư ôn thi để thay thế môn tiếng Anh bằng chứng chỉ quốc tế.
“Tôi thấy luật cho phép nên không có lý do gì không tận dụng,” Hằng chia sẻ.
Tuy nhiên, ngày 15/2, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chế mới, theo đó các trường khi quy đổi điểm IELTS không được cộng điểm khuyến khích tối đa như trước. Mức cộng điểm tối đa giảm từ 3 xuống 1,5, đồng thời bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ phải có ít nhất 5 mức chênh lệch.
Sự thay đổi này không chỉ làm giảm lợi thế của Hằng mà còn khiến em và nhiều bạn khác phải hồi hộp chờ các trường cập nhật bảng quy đổi mới. Một số trường, như Đại học Thương mại, vẫn đang để bốn mức quy đổi, tức còn tiếp tục điều chỉnh, trong khi chỉ còn vài tháng nữa là đến kỳ xét tuyển.
“Ba năm chuẩn bị, giờ phút chót thay đổi và chúng em vẫn phải chịu hậu quả,” Hằng thốt lên.
Tình trạng tương tự xảy ra với Hoàng Long (Hà Nội), người đã đầu tư cả trăm triệu đồng và lấy được chứng chỉ IELTS 6.5, nhưng bỗng nhiên lo lắng vì thay đổi áp dụng ngay lập tức chỉ vài ngày sau Tết. Hồ Yến (Nghệ An) cũng bày tỏ rằng những chiến thuật và kinh nghiệm từ các khóa trước gần như không còn giá trị do quy định mới liên tục thay đổi.
Trên các diễn đàn học sinh, nhiều bạn cảm thấy bị động, bối rối, nhất là khi thông tin về tổ hợp, tỷ lệ trọng số hay hệ số tính điểm chưa được các trường công bố đầy đủ. Những học sinh ôn thi khối A00 hay C00 ngỡ ngàng khi biết trường muốn bỏ hoặc đổi tổ hợp, khiến kế hoạch ôn tập bị đảo lộn.
Các chuyên gia cho rằng tâm lý hoang mang của học sinh là điều dễ hiểu, khi nhiều em chuẩn bị từ lớp 10 nhưng quy chế liên tục thay đổi chỉ vài tháng trước kỳ thi tốt nghiệp. Trong hơn 20 năm qua, tuyển sinh đại học đã trải qua sáu lần điều chỉnh lớn, từ việc bắt buộc thi tại trường, tổ chức kỳ thi “ba chung”, đến giao quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường, rồi lại phải quy đổi điểm các phương thức, tổ hợp khác nhau.
Ngoài những thay đổi lớn, nhiều điều chỉnh nhỏ cũng gây khó khăn, ví dụ việc quy đổi hay cộng điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS trước đây do các trường tự quyết, nay phải tuân theo quy định Bộ.
Ông Hoàng Ngọc Vinh kiêm nguyên chức Vụ trưởng Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho biết nguyên nhân chính khiến Bộ liên tiếp điều chỉnh là do chưa chuẩn hóa đề thi và thiếu dữ liệu nghiên cứu. Độ khó của đề thi tốt nghiệp thay đổi giữa các năm, dẫn đến điểm sàn và điều kiện liên quan cũng biến động, còn quy định về điểm cộng chưa có cơ sở dữ liệu cụ thể.
“Chúng ta đang ra quyết định khá cảm tính,” ông Vinh nhận định.
Hệ quả là không chỉ học sinh, mà nhiều trường cũng gặp khó. Một trưởng phòng đào tạo ở Hà Nội cho hay quy chế thay đổi liên tục khiến trường không thể công bố thông tin sớm, dẫn đến rối loạn trong xét tuyển, lọc ảo và các tiêu chí phụ. Một số trường buộc phải bỏ các tổ hợp xét tuyển đã sử dụng nhiều năm, khiến thí sinh bị động và không có phương án thay thế.
Ông Vinh nhấn mạnh Bộ cần xây dựng khung chính sách dựa trên dữ liệu nhiều năm, áp dụng cố định ít nhất 3-5 năm, công bố trước 12-18 tháng nếu có thay đổi. Ngoài ra, việc phát hành cẩm nang tuyển sinh trực tuyến cũng được đề xuất để phụ huynh và học sinh tiện tra cứu. Lộ trình áp dụng quy chế nên kéo dài 2-3 năm, thay vì áp dụng ngay, giúp thí sinh có thời gian chuẩn bị và các trường không bị động.
Huy Hoàng, học sinh Hà Nội, cho biết đã chuyển hướng ôn thêm môn Toán khi khối trường quân đội bỏ tổ hợp C00. “Nếu thông tin này được công bố sớm, em đã không phải thay đổi chiến lược giữa chừng,” Hoàng nói.
