Bệnh viêm màng não do vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, có khả năng gây tử vong rất nhanh nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Người mắc bệnh thường xuất hiện các triệu chứng đột ngột như cứng cổ, sốt cao, nhạy cảm với ánh sáng, đau đầu dữ dội, buồn nôn, mệt mỏi và nổi ban xuất huyết trên da.

Theo Bộ Y tế, trong năm nay cả nước ghi nhận 95 ca bệnh não mô cầu, tăng 74 ca so với năm 2024, trong đó có 3 ca tử vong. Sự gia tăng này cho thấy căn bệnh đang tái xuất hiện sau nhiều năm chỉ xuất hiện rải rác, và diễn tiến bệnh rất cấp tính khiến việc chẩn đoán sớm gặp nhiều khó khăn. Bệnh dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm hoặc mệt mỏi thông thường, nhưng tốc độ xâm lấn nhanh khiến tỷ lệ tử vong cao và bệnh nhân có thể để lại các di chứng nặng nề.

Vi khuẩn não mô cầu gồm hơn 12 nhóm huyết thanh, trong đó phổ biến nhất là A, B, C, W và Y. Nhóm W và C được ghi nhận có nguy cơ gây tử vong cao nhất. Bệnh xuất hiện quanh năm, nhưng lại dễ bùng phát thành ổ dịch nhỏ vào mùa lạnh. Trẻ em, học sinh, sinh viên sống tập trung trong ký túc xá và những người có sức đề kháng yếu là nhóm đối tượng dễ mắc bệnh nhất.

PGS.TS.BS Phạm Quang Thái kiêm Phó trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết bệnh não mô cầu luôn thuộc nhóm nguy cơ cao bởi khả năng gây tử vong nhanh chóng. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50% trong vòng 24–48 giờ nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh có nhiều biến thể lâm sàng như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm khớp, viêm phổi, viêm tai giữa hay viêm màng ngoài tim, trong đó viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là thể phổ biến và nguy hiểm nhất.

TS.BS Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới đang công tác tại Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết phần lớn bệnh nhân nhập viện muộn vì triệu chứng ban đầu rất mơ hồ: sốt, mệt mỏi, đau đầu. Nhiều phụ huynh nhầm lẫn với cảm cúm hoặc say rượu, dẫn đến trì hoãn việc khám chữa.

Chỉ vài giờ sau, vi khuẩn có thể xâm nhập gây nhiễm khuẩn huyết, rối loạn tri giác, co giật và suy đa cơ quan. Thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2–10 ngày, nhưng một khi khởi phát, bệnh tiến triển theo từng giờ. Một số dấu hiệu đặc trưng nhận biết như ban xuất huyết hoại tử, cứng gáy, đau cổ hay lú lẫn thường xuất hiện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng, khiến chẩn đoán sớm tại tuyến cơ sở rất khó khăn.

Bệnh não mô cầu lây chủ yếu qua đường hô hấp, qua tiếp xúc với nước bọt hoặc dịch mũi họng khi nói chuyện, ho hoặc hắt hơi, hoặc thậm chí khi dùng chung đồ cá nhân với người mang vi khuẩn. Triệu chứng ban đầu mơ hồ và biến động nhóm huyết thanh theo thời gian khiến việc xác định mầm bệnh và dự báo dịch trở nên khó khăn. Chủng W và C hiện chiếm tỷ lệ tử vong cao nhất, với một số chủng có độc lực mạnh, tiến triển rất nhanh.

Ngành y tế khuyến cáo người dân đặc biệt tại các vùng có dịch cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng bệnh: rửa tay thường xuyên, súc miệng và sát khuẩn mũi họng, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tập luyện nâng cao thể trạng, đảm bảo thông khí trong nhà và nơi làm việc. Tiêm vaccine phòng não mô cầu tại các cơ sở y tế vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa một số nhóm vi khuẩn phổ biến, đặc biệt là MenB.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, người dân cần đến cơ sở y tế ngay hoặc thông báo cho cơ quan y tế gần nhất, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà để tránh nguy cơ diễn tiến nhanh và biến chứng nghiêm trọng.

Nguồn: TinTucNews