Kỳ bầu cử năm 2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ số vào quy trình bầu cử tại Việt Nam khi lần đầu tiên dữ liệu dân cư quốc gia và định danh điện tử VNeID được tích hợp đồng bộ vào nhiều khâu, từ lập danh sách cử tri, phân khu vực bỏ phiếu đến hỗ trợ đăng ký thay đổi nơi bỏ phiếu, nhằm chuẩn hóa thông tin, giảm trùng lặp và hạn chế sai sót. Đây là bước đi quan trọng, giúp nâng cao tính chính xác và minh bạch của công tác bầu cử.
Theo Vụ Chuyển đổi số, Văn phòng Quốc hội, hệ thống thông tin phục vụ bầu cử được xây dựng theo mô hình kết nối liên thông từ trung ương đến các địa phương. Dữ liệu dân cư được coi là yếu tố trung tâm trong quản lý bầu cử, cho phép chuẩn hóa thông tin cá nhân, từ họ tên, địa chỉ đến các thông tin nhân thân, hạn chế tối đa các sai sót do cách khai báo không đồng nhất trước đây. Nhờ vậy, thông tin cử tri chỉ cần nhập một lần, có thể sử dụng cho nhiều bước trong quy trình, giảm đáng kể khối lượng công việc cho cán bộ cơ sở.
Danh sách cử tri được lập và quản lý trên một phần mềm thống nhất toàn quốc, kết nối trực tiếp đến Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Dữ liệu từ các xã, phường được cập nhật trực tuyến, cho phép cơ quan quản lý các cấp theo dõi tiến độ và tổng hợp mọi thông tin, dữ liệu gần như theo thời gian thực.
Trước đây, tổng hợp số liệu từ hàng chục nghìn khu vực bỏ phiếu chủ yếu thực hiện thủ công, chịu áp lực về thời gian và dễ phát sinh sai sót. Với hệ thống số hóa, nhiều báo cáo có thể được tự động sinh ra, giúp điều hành và giám sát công tác bầu cử chính xác và kịp thời.
Đến nay, 3.320/3.321 đơn vị cấp xã, phường trên cả nước đã áp dụng phần mềm lập danh sách cử tri, chỉ trừ đặc khu Hoàng Sa. Hệ thống này đã phân cử tri về các khu vực bỏ phiếu cho hơn 78,5 triệu cử tri đủ điều kiện, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu giúp việc in thẻ cử tri và cập nhật thông tin chính xác trên các ứng dụng VNeID.
Bên cạnh đó, Bộ Công an triển khai VNeID để cử tri có thể thực hiện một số thủ tục bầu cử trực tuyến. Cử tri sở hữu tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có thể gửi yêu cầu thay đổi nơi bỏ phiếu cử tri giữa nơi thường trú và nơi tạm trú trực tuyến, thuận tiện đặc biệt với sinh viên và người lao động đang sinh sống, làm việc xa nơi đăng ký thường trú. Tuy nhiên, việc bỏ phiếu vẫn thực hiện trực tiếp tại khu vực bỏ phiếu theo quy định từ Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.
Công nghệ số còn được các địa phương tận dụng để mở rộng kênh tiếp cận thông tin bầu cử. Tại Hà Nội, danh sách cử tri và tiểu sử ứng cử viên được niêm yết đồng thời trên hệ thống trực tuyến và tại các điểm công cộng, phục vụ hơn 6 triệu cử tri.
Nhiều địa phương như Nghệ An khuyến khích cán bộ, đảng viên và người dân chia sẻ thông tin về bầu cử qua mạng xã hội, nền tảng trực tuyến như Facebook, Zalo và YouTube. Một số địa phương thử nghiệm sử dụng trí tuệ nhân tạo trong tuyên truyền bầu cử, ví dụ như xã Mai Hoa (Hà Tĩnh) dùng trợ lý AI tạo video giới thiệu quy định bầu cử và tiểu sử ứng cử viên, giúp nội dung trực quan, dễ tiếp cận đặc biệt với cử tri trẻ.
Song song với ứng dụng công nghệ, vấn đề bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng được đặt lên hàng đầu. Hệ thống thông tin bầu cử được thiết kế với mức độ bảo mật cao, một số khâu sau khi cập nhật dữ liệu được tách ra khỏi Internet và vận hành trên mạng nội bộ chuyên dụng nhằm nâng cao bảo mật, giảm nguy cơ mất an toàn thông tin. Thông tư hướng dẫn nghiệp vụ bầu cử quy định các địa phương chỉ triển khai ứng dụng công nghệ sau khi xây dựng phương án chi tiết, thử nghiệm hệ thống và kiểm tra đầy đủ điều kiện an toàn dữ liệu.
Ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ tham gia bỏ phiếu tại hơn 72.000 khu vực bầu cử để bầu 500 đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, đánh dấu một kỳ bầu cử hiện đại, minh bạch và ứng dụng công nghệ số sâu rộng nhất từ trước đến nay.
Nguồn: TinTucNews
