Hiểu rõ nguyên nhân gây huyết áp tăng đột ngột sẽ giúp người bệnh, đặc biệt là những người đã mắc cao huyết áp, chủ động phòng ngừa và giảm nguy cơ gặp phải các biến chứng nguy hiểm.
Tăng huyết áp đột ngột là tình trạng bệnh lý huyết áp tăng cao một cách đột ngột và nhanh chóng, với huyết áp tâm thu (tối đa) có thể vượt 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương (tối thiểu) vượt 120 mmHg (ví dụ 180/120 mmHg hoặc cao hơn). Khi xảy ra, tình trạng này có thể gây ra các biến chứng từ nhẹ đến nặng, phụ thuộc vào mức độ tăng huyết áp và thời gian duy trì tình trạng này.
Trong bài viết trước tại Tintucnews, bạn đã được tìm hiểu về dấu hiệu nhận biết khi huyết áp tăng cao đột ngột. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tập trung vào nguyên nhân gây tăng huyết áp đột ngột, giúp bạn nắm được cơ chế và cách phòng tránh hiệu quả.
Huyết áp tăng đột ngột do đâu?
Tăng huyết áp đột ngột có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau, cụ thể:
1. Quên uống thuốc hoặc không tuân thủ điều trị
Người bệnh cao huyết áp thường cần dùng thuốc suốt đời để kiểm soát huyết áp. Bỏ thuốc hoặc không uống đúng liều có thể dẫn đến tăng huyết áp đột ngột, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
2. Tương tác thuốc
Một số loại thuốc và chất kích thích có thể làm tăng huyết áp hoặc làm giảm hiệu quả thuốc điều trị:
- Cocaine, Amphetamine
- Thuốc tránh thai
- Chất ức chế Monoamine oxidase inhibitor hay tên gọi khác là MAOIs
Việc kết hợp những thuốc này với thuốc điều trị huyết áp cần được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ.
3. Bệnh lý tiềm ẩn
Một số bệnh lý nội khoa có thể gây tăng huyết áp đột ngột nếu không được kiểm soát:
- Bệnh lý thận, đặc biệt là suy thận, viêm cầu thận, hoặc hẹp động mạch thận hai bên.
- U tủy thượng thận hoặc các bệnh tuyến thượng thận khác.
4. Thai kỳ và tiền sản giật
Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao bị tăng huyết áp đột ngột, đặc biệt là những sản phụ:
- Tuổi cao, béo phì, mắc tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp từ trước.
- Sinh nhiều lần hoặc có bệnh lý hệ thống như Lupus.
- Lạm dụng chất kích thích: cocaine, thuốc lá, rượu.
Tăng huyết áp trong thai kỳ thường xuất hiện sau 20 tuần, nhưng đôi khi có thể xảy ra sớm hoặc trễ hơn, kể cả sau sinh. Tiền sản giật nặng có thể biểu hiện qua: huyết áp tăng đột ngột, phù hai chân, đái máu, khó thở, co giật.
5. Yếu tố tâm lý
Các trạng thái tâm lý căng thẳng, giận dữ, sốc tinh thần cũng có thể làm huyết áp tăng đột ngột.
Cách xử lý nhanh khi huyết áp tăng đột ngột tại nhà
Trong trường hợp huyết áp đo được ≥ 180/120 mmHg nhưng không có triệu chứng nào đi kèm, người bệnh nên:
- Giữ bình tĩnh, tránh lo lắng hoặc vận động mạnh.
- Nghỉ ngơi thư giãn một chút trong khoảng 10–15 phút.
- Đo lại huyết áp sau đó để kiểm tra mức độ thay đổi.
Tuy nhiên, nếu huyết áp ≥ 180/120 mmHg kèm theo bất kỳ dấu hiệu tổn thương cơ quan đích nào, như:
- Đau ngực, khó thở
- Nhức đầu dữ dội
- Buồn nôn, nôn
- Mắt nhìn mờ
- Khó nói chuyện, yếu liệt nguyên bên cơ thể
thì đây là tình trạng tăng huyết áp cấp cứu, cực kỳ nguy hiểm và đe dọa tính mạng. Trong trường hợp này, cần gọi ngay cấp cứu 115 (ở Việt Nam) hoặc cơ quan y tế gần nhất để được chăm sóc và xử trí kịp thời.
