Nhiều người có thu nhập hàng trăm nghìn USD mỗi năm nhưng vẫn sống cực kỳ dè sẻn, từ chối chi tiêu cho bản thân và tránh xa những thú vui thường ngày – hiện tượng mà các chuyên gia gọi là “chán ăn tài chính”.
Annie Robinson, 39 tuổi, huấn luyện viên sức khỏe tại Mỹ, nhớ lại quãng thời gian từng “cuồng so sánh giá”. Dù thu nhập dư dả để mua bất cứ thứ gì, cô chỉ dùng tiền để trả nhà và duy trì cuộc sống cơ bản. Tham gia buổi hòa nhạc hay tiệc sang trọng cũng khiến cô căng thẳng: nếu bị ép đi nhà hàng, cô chỉ dám gọi món khai vị rẻ nhất. “Sống sót qua ngày là cách tôi chăm sóc bản thân”, Annie tâm sự.
Tương tự, Priya, 35 tuổi, sống tại London với mức lương 75.000 bảng và một khoản tiết kiệm đáng kể, vẫn giữ thói quen sống như người sắp phá sản. Cô mang bình trà đi làm để tránh mua cà phê vỉa hè, kiên quyết đi xe buýt thay vì tàu điện ngầm để tiết kiệm vài bảng. Mỗi lần chi tiền cho bản thân, từ buổi trị liệu đến vé xem kịch, Priya đều cảm thấy tội lỗi: “Tôi không cho phép mình hưởng thụ. Sự ám ảnh này đang làm hại tôi.”
Chứng “sống như sắp phá sản dù dư dả” xuất phát từ nỗi sợ chi tiêu cực đoan, được các chuyên gia gọi là financial anorexia – tức là ám ảnh tới mức từ chối chi tiêu, làm ảnh hưởng sức khỏe và tinh thần. Theo Vicky Reynal, chuyên gia tâm lý tài chính và tác giả cuốn Money On Your Mind, “Người mắc chứng chán ăn tài chính từ chối tiêu tiền giống như người chán ăn từ chối thức ăn: họ tự tước đi niềm vui mà tiền có thể mang lại.”
Khác với việc lập ngân sách hay phong trào tiết kiệm để nghỉ hưu sớm, thói quen này thường bắt nguồn từ những bất an hoặc tổn thương tâm lý. Với Priya, nỗi sợ xuất phát từ câu chuyện gia đình: cha mẹ cô từng mất sạch tài sản khi tị nạn từ Uganda sang Anh năm 1972, tạo nên áp lực tích trữ tiền từ nhỏ. Trong khi Annie, thói quen dè xẻn cực đoan lại liên quan đến chứng rối loạn ăn uống thời niên thiếu, khiến cô tính toán chi tiêu giống như kiểm soát calo.
Holly Donaldson, chuyên gia tài chính tại Mỹ, nhấn mạnh rằng bối cảnh kinh tế bất ổn, lạm phát và làn sóng sa thải cũng khiến tâm lý phòng vệ này càng trở nên mãnh liệt, đặc biệt ở người trẻ.
Để thoát khỏi vòng lặp độc hại, các chuyên gia khuyên nên đánh giá rõ tình hình tài chính và nhận ra mình an toàn hơn tưởng tượng. Priya được hướng dẫn lập ngân sách bắt buộc cho “chi tiêu phù phiếm”, chi một khoản nhất định mỗi tháng cho giải trí. Ban đầu cô vẫn lo lắng khi thấy tài khoản giảm, nhưng dần dần nhận ra mình hoàn toàn đủ khả năng chi trả.
Annie tìm thấy sự thay đổi khi làm mẹ: mong muốn làm gương cho con trai 5 tuổi giúp cô nới lỏng các nguyên tắc. Khi bị sa thải năm ngoái, thay vì suy sụp, cô bình tĩnh hơn nhờ quá trình trị liệu lâu dài. “Tôi học cách tin tưởng vào khả năng kiếm sống của bản thân thay vì chỉ dựa vào số dư tài khoản”, Annie chia sẻ.
Nguồn: TinTucNews
